اجرا كنيم ، زيرا در ايران هم مثل عثمانى رسم است كه چون پادشاه با قشون حركت نمايد ، مدتى [ طول ] مىكشد تا مراجعت به مقر سلطنت كند . در حال حركت پادشاه ، تمام رجال دولت مجبور هستند كه در ركاب ، و همسفر باشند . امين روابط تجارت ، به عبارت اخرى « امين التّجار » ، با ما عهد كرد كه آن جعبه را گرفته ، در قزوين به ما رساند . قزوين كه از تهران بايد [ به آنجا ] برويم ، دور تر از بيست فرسخ نيست . اين دو شهر هميشه با همديگر مراودهء تجارتى دارند . پس محقّق بود كه اين جعبه پيش از آنكه بدان محتاج شويم ، به ما مىرسد ، مشروط بر اينكه در فرستادن آن از اسلامبول ، قصورى دست ندهد . در اين باب ما را خاطر جمع كرده بودند . مأموريت مارا مترجمى پاك نهاد و صاحب وقوف ، لازم بود . به جوانى از اهل « راگوزان » « 1 » كه شهرى است از مملكت « نمسه » « 2 » ، و « كارامان » « 3 » نام داشت ، تكليف همراهى نمودم و قبول كرد . اين مسيو كارامان ، كاتب تاجرى از اهل ايتاليا بود كه در اسلامبول ورشكسته [ شده بود ] . اين جوان در بغداد كمال شهرت را داشت و زبان ايتاليايى و تركى و عربى نيكو [ مىدانست ] . كمى هم فرانسه حرف [ مىزد ] . مدتى بود كه مشغول تحصيل زبان فارسى بود . لذا اين فرصت را به جهت تكميل زبان فارسى در ايران مغتنم شمرد ، تا بعد از تكميل اين زبان به يكى از سفارتخانه‌هاى اروپ [ اروپا ] كه در ايران هست ، داخل شده و مترجم گردد . مع‌القصد روز هيجدهم ماه 1796 م . [ 1183 ق ] در حوالى غروب از شهر بيرون آمديم و در كنار دجله منتظر شديم ، تا تمامى اهل كاروان جمع شدند . در ساعت هشت كاروان روانه گرديد . اين كاروان مركب بود از نود سوار كه تماماً ايرانى و از كربلا و نجف مراجعت كرده ، و زوار بودند ، و شصت اسب باركشى كه بار آنها برنج و خرما و اسباب خرّازى فرنگى و غيره و از ادوات لازمهء سفر بود . چون به راه افتاديم ، هوا به واسطه نسيمى كه از جانب شرق و از طرف كوههاى مرتفعى كه فاصله ميان تركيه عثمانى و ايران است مىوزيد ، شروع به خنك كردن شد . اما روز بسيار گرم بود ، چنانچه درجهء ميزان الهواى « راومور » « 4 » كه دو روز قبل بيست و هشت الى بيست و نه درجه بود ، امروز به سى درجه رسيد . در اين سه روز باد كمى از جانب جنوب مىوزيد . دو ساعت به ظهر مانده ، لمحه‌اى چند هوا آرام بود ، اما از طرف مغرب جاده ، كم‌كم

--> ( 1 ) Ragusan . ( 2 ) . نمسه - اتريش كنونى ( 3 ) Karaman . ( 4 ) Reaumur .